Achtergrond
Tot dusver is in religiegeschiedenis de geschiedenis van het zwart christendom in Nederland buiten beeld gebleven (zie bijv. Herman J. Selderhuis [red.], Handboek Nederlandse Kerkgeschiedenis, 2025), of alleen beschouwd als iets recents uit de twintigste eeuw (bijv. Joris van Eijnatten en Fred van Lieburg, Nederlandse religiegeschiedenis, 2006). Onderzoekers van het NWO-project Kerk en Slavernij troffen echter verrassend grote aantallen dopen van Aziatische, Afrikaanse en Amerikaanse christenen in kerken in Nederland aan in 17e-19e eeuwse doopboeken en kerkelijke tijdschriften. Met dit project willen we onderzoeken hoe we deze data kunnen gebruiken om te komen tot een (ver)nieuw(d) narratief over de geschiedenis van zwart christendom in Nederland. Een digitale kaart met dopen fungeert daarbij als gespreksstarter.
Digitale kaart
In de Gids Kerk & Slavernijverleden (Dienke Hondius en Niek Hemmen, 2023) is er voor het eerst een overzicht gemaakt van de toen bekende dopen van Afrikaanse, Aziatische en Amerikaanse christenen in kerken in Nederland (zie pag. 18-27 en afbeelding onderaan deze pagina). Inmiddels is de lijst met dopen fors gegroeid door verder onderzoek binnen het project én daarbuiten (denk aan onderzoeken naar het slavernijverleden van steden en provincies). Op basis van de nu bekende informatie is het de verwachting dat er zich nog tientallen, wellicht honderden, doopvermeldingen van zwarte christenen bevinden in kerken door het hele land. Graag roepen wij streekhistorici en lokale kerkhistorici op vermeldingen van zwarte dopelingen met ons te delen. Dat kan door simpelweg een mail te sturen aan dopen@kerkenslavernij.nl. Graag ontvangen wij zoveel mogelijk informatie over de doop in kwestie, maar in ieder geval:
- Volledige naam (en eventuele nieuwe, doopnaam) zwarte christen
- Datum en precieze locatie (inclusief kerk)
- Bron/archief (een scan of foto van de bron wordt zeer gewaardeerd)
Alle andere informatie die mogelijk genoemd wordt (denk aan: land van herkomst dopeling, doopgetuigen, naam eigenaar, dooptekst, naam dominee etc.) is eveneens van harte welkom!
Meer informatie
Zie voor meer informatie over het project, hier het officiële (Engelstalige) projectplan.
